آرشیو   |  تماس با ما   |  جستجوی پیشرفته    RSS   |  نسخه موبایل   |  نسخه تلکس  
 خانه    درباره ما    ارسال خبر و یادداشت  
پنجشنبه، 2 خرداد 1398 - 16:05   
  تازه ها:  
 
   اقتصاد و بازار  
- اندازه متن: + -  کد خبر: 234117صفحه نخست » تازه هادوشنبه، 28 آبان 1397 - 13:29
وضع مالیه ایران، در آستانه صدارت امیرکبیر
اکوفارس: در دوره کوتاه صدارت میرزا ابوالقاسم قائم‌مقام، وضع مالیه و دخل و خرج کشور نظم به‌هم رسانید. برای دربار و شاه حقوق ثابت برقرار کرد و مواجب دیوانیان و خیلی از مستمری‌ها را محدود کرد. ماخذ این سخن منسوب به قائم‌مقام که «دولت سرباز می‌خواهد، دعاگو نمی‌خواهد.» هرچه باشد، روشنگر وجهه نظر عمومی او نسبت به مخارج دولتی است.
  

پس از قائم‌مقام وضع مالی ایران دچار بحران شد. روزبه‌روز از میزان عایدی کاسته، به خرج افزوده می‌شد. دامنه این عدم تعادل با بخشش‌ها و مستمری‌های گزاف و دادن «تیول و سیورغال» همچنان زیادتر می‌شد. کار به‌جایی کشید که در زمان میرزا آقاسی «هر سال دو کرور مخارج ایران بر مداخل آن زیادتی پیدا کرد.» پول نقد خزانه، خاص حقوق درباریان و افراد خاندان سلطنت و مستمری روحانیان بود و برای پرداخت مطالبات دیگران برات‌های بی‌اعتبار یا کم‌اعتبار در وجه حکام ولایات صادر می‌شد. حکمت صدور برات این بود که دولت طلبکاران را از سر خود باز کند. بنا به گفته شیل هرکس زور داشت همه وجه براتش وصول می‌شد، اگر بیچاره بود، یک شاهی هم به او نمی‌رسید و به‌طور کلی برات‌های دولتی به ماخذ ده تا بیست درصد بهای اصلی در ولایات خرید و فروش می‌شد. با برات‌های نکول شده‌ای که در دست مردم بود، قرض دولت برطرف شد و کسی هم به فکر چاره نبود. از آن گذشته مواجب سپاهی درست نمی‌رسید.

مثلا محمدحسن‌خان سردار ایروانی از همشهری‌های میرزا آقاسی که منصب امیرتومانی و حکومت عراق را داشت، همه ساله صورت لشکر را به تهران می‌فرستاد و مواجب آنان را می‌گرفت. اما به سربازان نم پس نمی‌داد و به زور از آنان قبض رسید دریافت می‌کرد. واتسون می‌نویسد: «سرهنگ‌هایی بودند که بدون داشتن ابو‌اب‌جمعی، مواجب و پوشاک سربازان را می‌گرفتند.» این عین سخن خود امیر است. کاردار انگلیس ضمن بررسی دوره چهارماهه اول زمامداری او می‌نویسد: «امیرنظام سخت مشغول اصلاح خطاکاری‌های دولت زمان محمدشاه است. امیر خودش نمونه‌ای چند از نادرستی‌های رایج را شمرد. از جمله اینکه سرهنگ‌ها حقوق فوج‌هایی را می‌گرفتند که اصلا وجود خارجی نداشتند، گارد خاص سلطنتی که در زمان فتحعلیشاه از ششصد سواره‌نظام کاردیده تشکیل شده بود، اخیرا عده آنان روی کاغذ چهار هزار نفر ثبت شده بود و به حقیقت بیش از سیصد نفر نبود.

در دستگاه دیوان جمع زیادی هستند که بدون آگاهی شاه مرحوم فرمان به نام آنان صادر شده و مواجب هنگفتی می‌گرفتند و عایدی دولت یکسره به جیب شخصی افراد می‌رفت. چنان آشفتگی در کار مالیه مملکت است که سال‌ها طول می‌کشد تا به نظم درآید.» از همه بدتر این بود که مالیات دولت به‌طور کامل وصول نمی‌شد و از برخی ایالت‌ها اصلا نمی‌رسید. در چنین وضع پریشانی امیرکبیر به اصلاح مالیه پرداخت. واتسون می‌نویسد: «شاید هیچ متخصص مالی هیچ‌وقت گرفتار وضع ناهنجاری نشده بود که میرزا‌تقی‌خان با آن مواجه شد.» دولت مبلغ عظیمی قرض داشت و بنابر اظهار خود امیر به استیونس، فقط سیصد و چهل هزار تومان پول در خزانه مملکت موجود بود. میرزا‌تقی‌خان گفته بود: جعبه محتوی قطعه‌های الماس که بهای آنها هشتصد هزار تومان بوده است، حال بیش از صدهزارتومان الماس در آن یافت نشد.

منبع: فریدون آدمیت، امیرکبیر و ایران، خوارزمی، ۱۳۵۳.

   
  

اضافه نمودن به: Share/Save/Bookmark

نظر شما:
نام:
پست الکترونیکی:
آدرس وب:
نظر
 
  کد امنیتی:
 
   تازه ها  
  تصاویر/ عملیات انهدام باند خانوادگی توزیع شیشه در تهران
  انتصاب جدید در وزارت «صمت»
  ۱۱۵ تن از برنج‌های تقلبی به مردم فروخته شده است!
  تفویض مشروط برخی اختیارات به انجمن سیمان
  ترامپ بدون مجوز کنگره به عربستان بمب می‌فروشد
  جلوگیری از ورود دلالان به مراکز همگانی خرید و فروش خودرو
  آمریکا: تهدید داعش در افغانستان جدی‌تر شده است
  وقوع سیلاب در سمنان
  مارادونا دستگیر شد
  «پالیتیکو» مدعی دیدار ظریف و یک سناتور آمریکایی شد
  حزب مودی در انتخابات هند پیروز شد
  ترزا می دستکم تا زمان سفر ترامپ نخست‌وزیر خواهد بود
  افزایش 12 تا 16 درصدی شهریه دانشگاه آزاد
  برنامه پنتاگون برای اعزام هزاران سرباز به خاورمیانه
  نعمت‌زاده حکم نمایندگی تام‌الاختیار وزیر صمت را رد کرد
  رازهایی از فعالیت لابی‌های سعودی در آمریکا
  حبس معاون ارشد رهبر اپوزیسیون روسیه به اتهام برپایی تظاهرات
  برای تغییر نام چقدر باید بپردازید؟
  پاناسونیک تعاملات تجاری با هوآوی را معلق کرد
  آمریکا دو کشتی به تنگه تایوان فرستاد
 
 
 
© اکوفارس 1390
info@ecofars.com
پشتیبانی توسط: خبرافزار