آرشیو   |  تماس با ما   |  جستجوی پیشرفته    RSS   |  نسخه موبایل   |  نسخه تلکس  
 خانه    بانک و بیمه    نفت و انرژی    اقتصاد کلان    صمت    بورس    درباره ما    ارسال خبر و یادداشت    گیشه مطبوعات  
شنبه، 4 اسفند 1397 - 05:18   
  تازه ها:  
   آخرین مطالب  
  آغاز ساخت ۱۲ هزار واحد مسکونی برای مددجویان سیستان و بلوچستان
  لیست انواع ورق گالوانیزه در بازار + قیمت
  قیمت محصولات هیوندای در بازار
  خرید گوشت کوب برقی چقدر هزینه دارد؟
  قیمت نخود در بسته بندی مختلف چقدر است؟
  قیمت انواع شیشه شور در بازار
  قلوه گاه شتر در بازار چند؟
  سقوط ارزش سهام نایک به دنبال پاره شدن کفش بسکتبالیست آمریکایی!
  با وجود فشارها به همکاری با ایران در زمینه هسته‌ای ادامه می‌دهیم
  کناره گیری عمر البشیر از ریاست حزب حاکم کنگره ملی
  چرا پیش فروش خودروسازان باعث کاهش قیمت نشد؟
  واکنش سازمان ملل به اعدام ۱۵ مصری
  اعتراض مردم الجزایر به نامزدی مجدد بوتفلیقه برای انتخابات
  قیمت نجومی «گلکسی فولد» صدای کاربران را درآورد
  کشف بزرگترین زنبور جهان + عکس
  خودروی لادای روسیه به ایران می آید+ عکس
  الحاق ۳ فروند هواپیما به ناوگان ایران ایر تا پایان سال
  تقاضای نفت اروپا کاهش یافت
  نیجریه در راستای توافق اوپک تولید نفت خود را کاهش می‌دهد
  محموله‌ کمک‌های بشردوستانه روسیه وارد ونزوئلا شد
  البشیر با اعلام حالت فوق‌العاده دولت انتقالی تشکیل می‌دهد
  ترکیه حفاری نفت و گاز را در نزدیک قبرس آغاز می‌کند
  ونزوئلا از روسیه و اروپا سوخت گران وارد می‌کند
  توان بالای اشتغالزایی صنایع غذایی ایران
  دولت مقصر تورم افسار گسیخته امروز در کشور است
  استقرار موشکهای آمریکا در اروپا را تلافی می کنیم
  رشد ۲۱۷۹ واحدی شاخص کل بورس در هفته‌ای که گذشت
  مقررات جدید بازار پایه فرابورس اعلام شد
  اصلاح قانون مالیات بر ارزش افزوده به صحن مجلس می‌آید
  گروه ویژه اقدام مالی نهاد تخصصی است یا ابزار سیاسی؟
- اندازه متن: + -  کد خبر: 158334صفحه نخست » بانک و بیمهسه شنبه، 24 بهمن 1396 - 15:30
پیامدهای ارزی کاهش نرخ سود بانکی
اکوفارس: در ماه‌های اخیر، نرخ ارز طی چند مرحله افزایش قابل توجهی را تجربه کرده است و با وجود تلاش قابل توجه بانک مرکزی و وعده‌های زیاد برای کنترل و در مواردی کاهش نرخ ارز این فشار برای افزایش نرخ ارز همچنان پابرجا است. در این خصوص چند پرسش مطرح است.
  

در ماه‌های اخیر، نرخ ارز طی چند مرحله افزایش قابل توجهی را تجربه کرده است و با وجود تلاش قابل توجه بانک مرکزی و وعده‌های زیاد برای کنترل و در مواردی کاهش نرخ ارز این فشار برای افزایش نرخ ارز همچنان پابرجا است. در این خصوص چند پرسش مطرح است.

آیا افزایش نرخ ارز به‌ویژه برای سیاست‌گذاران قابل پیش‌بینی بود؟
آیا افزایش نرخ ارز از منظر اقتصاد کلان و آثار توزیعی زیانبار است؟
آیا افزایش نرخ ارز ضروری و مبتنی بر عوامل بنیادی و اجتناب‌ناپذیر است؟
آیا سیاست‌های پولی و نظارتی پولی و از جمله کاهش شبه‌دستوری نرخ سود علت افزایش نرخ ارز بوده است؟

گرچه هدف نوشتار کنونی بیشتر متمرکز بر سوال آخر است، اما خالی از فایده نیست که مختصر پاسخی به سه پرسش اول نیز داده شود.
بدون تردید برای دانش‌آموخته‌های اقتصاد از حدود یک سال پیش به خوبی قابل پیش‌بینی بود که نرخ ارز قابلیت تداوم ندارد و ثابت نگه داشتن آن فقط برای مدتی امکان‌پذیر است. دلیل اصلی این موضوع آن بود که نرخ ارز تا همین چند ماه قبل نیز به حداکثر قبلی خود در سال ۱۳۹۲ نرسیده بود،‌در حالی که در همین مدت قیمت‌ها حدود ۱۰۰ درصد افزایش یافته بود. همچنین، رشد شدید نقدینگی در طول سال‌های گذشته، افزایشی نهفته در قیمت‌ها و نرخ ارز را ایجاد کرده بود که تنها کافی بود کاهش درآمدهای نفتی و کاهش توان مداخله بانک مرکزی رخ دهد تا این افزایش نهفته نرخ ارز در عمل نیز محقق شود. بنابر این آنچه رخ داده است بسیار قابل پیش‌بینی بوده و مدت‌ها است که از سوی نگارنده به آن اشاره شده است.

در پاسخ به سوال دوم نیز بدون تردید از نظر هر اقتصادخوانده‌ای افزایش‌های جهش‌وار و همراه با بی‌ثباتی نرخ ارز هم از منظر اقتصاد کلان و هم از نظر آثار توزیعی زیانبار است. از منظر اقتصاد کلان افزایش نرخ ارز و بی‌ثباتی حاصله اولا همانند هر نوع بی‌ثباتی اقتصاد کلان مضر برای سرمایه‌گذاری و لذا رشد بلندمدت اقتصادی است و ثانیا به دلیل اینکه اقتصاد ایران به شدت به مواد اولیه و واسط وارداتی متکی است، اثر منفی بر تولید و اثر مثبت بر قیمت‌ها داشته و از آن طریق به شوک قیمتی و تشدید تورم، که اقتصاد ایران این همه هزینه برای کنترل آن متحمل شده است، می‌انجامد. از منظر آثار توزیعی نیز اولا از طریق فشار بر قیمت برخی اقلام اساسی که در سبد دهک‌های پایین درآمدی سهم قابل توجه دارند، به این اقشار آسیب می‌رساند و ثانیا از طریق عایدی یا سود سرمایه‌ای که نصیب دارندگان ارز می‌کند که قاعدتا از دهک‌های پایین درآمدی نیستند، به تشدید نابرابری توزیع درآمد دامن می‌زند.

در پاسخ به سوال سوم که آیا افزایش نرخ ارز اجتناب‌ناپذیر و ضروری است، لازم است اشاره شود که افزایش نرخ ارز در ماه‌های اخیر به هیچ وجه ماهیت حبابی نداشته و   مبتنی بر عوامل بنیادی است. در آن صورت، هرگونه جلوگیری از افزایش نرخ ارز و تثبیت آن اشتباه بوده و فقط افزایش را به تاخیر می‌اندازد و با جهش‌های شدید صرفا زمینه بی‌ثباتی و سلب توان برنامه‌ریزی فعالیت‌های تولیدی را فراهم می‌کند. بسیار پسندیده است که نرخ ارز در اقتصاد بر اساس عرضه و تقاضا و مکانیزم بازار ثابت باشد و در واقع دنیای آرمانی اقتصاددانان آن است که در نظام بازار عرضه و تقاضای ارز، این نرخ نسبتا با ثبات بماند تا صادرکنندگان، واردکنندگان و صاحبان منابع مالی بدون نگرانی از تغییرات نرخ ارز به داد و ستد کالاها و خدمات و همچنین دارایی‌ها بپردازند. اما اگر به هر دلیلی عوامل بنیادی(مانند رشد‌های بالای نقدینگی) افزایش نرخ ارز را اجتناب‌ناپذیر کردند، تلاش برای ثابت نگه داشتن آن صرفا یارانه دادن به خارجی‌ها و فراهم ساختن زمینه جهش‌های نرخ ارز است.

حال به پرسش چهارم می‌پردازیم. بسیاری را عقیده بر آن است که کاهش شبه‌دستوری نرخ سود از سوی بانک مرکزی عامل مهمی ورای افزایش نرخ ارز در ماه‌های اخیر بوده است. آشکار است که این موضوع استدلال درستی است، چرا که کاهش نرخ سود و جذابیت سپرده‌های غیر دیداری بانک‌ها و موسسات اعتباری سبب سیال شدن نقدینگی و افزایش تقاضای دارایی‌ها و کالاها و افزایش قیمت آنها خواهد شد.

نظر به اینکه ارز از نقدشوندگی بالایی برخوردار است و نرخ ارز کمتر از حد واقعی آن نگه داشته شده بود و در ضمن شرایط ارزی کشور امکان مداخله نامحدود از بانک مرکزی را سلب کرده است، افزایش نرخ ارز پیامد طبیعی کاهش نرخ سود بوده است. تحولات اخیر در بخش مسکن و سهام نیز موید این موضوع است و افزایش نرخ تورم و خارج شدن بسیار محتمل آن از تک‌رقمی نیز در همین راستا قرار دارد. اما اگر افزایش نرخ ارز را نتیجه کاهش شبه‌دستوری نرخ ارز بدانیم آنگاه ممکن است این نتیجه طبیعی نیز حاصل شود که نباید نرخ سود کاهش یابد. این در حالی است که افزایش نرخ سود در سال‌های گذشته نتیجه تصور اشتباه سالم‌سازی رشد نقدینگی متکی به افزایش ضریب فزاینده نقدینگی از سوی سیاست‌گذار بوده است که تداوم این بالا بودن نرخ سود نیز اقتصاد را به سمت بحران شدید سوق می‌داد.

نرخ‌های سود حقیقی بسیار بالا و بی‌سابقه و در ضمن فراگیر(به گونه‌ای که همه نرخ‌های سود و از جمله نرخ اوراق بدهی کوتاه‌مدت دولت بالا بوده‌اند و نه صرفا پاره‌ای از نرخ سودها) در سال‌های گذشته صرفا انعکاس وضعیت وخیم ترازنامه بانک‌ها و نیاز به رقابت برای جذب سپرده‌گذار به این امید بوده است که افزایش هزینه ورشکستگی آنها سیاست‌گذار را ناچار خواهد کرد به حمایت از آنها برخیزد و عملا هزینه‌های نرخ سود بالای متحمل شده توسط آنها را نهایتا سیاست‌گذار و به عبارتی ملت متحمل شوند. در آن صورت، می‌توان گفت نطفه افزایش‌های جهش‌وار قیمت دارایی‌ها و از جمله نرخ ارز همان زمانی شکل گرفت که سیاست‌گذار تصور می‌کرد چون افزایش نقدینگی از محل ضریب فزاینده(افزایش رقابت بانک‌ها برای جذب سپرده) رخ می‌دهد سالم‌سازی رشد نقدینگی رخ می‌دهد و به‌ویژه اینکه چون نرخ تورم هم در حال کاهش بود نگرانی از این بابت را بی‌مورد می‌دانست.

آشکار است که چون آن رشد‌های بالای نقدینگی رخ داده است و چون تداوم نرخ سود بالا برای اقتصاد زیانبار است چاره‌ای جز کاهش نرخ سود وجود نداشته است و افزایش نرخ ارز و بقیه قیمت‌ها نیز هزینه‌ای است که به دلیل آن تصورات اشتباه اقتصاد ایران متحمل آن می‌شود. علاوه بر آن، اقدام جدی برای حل و فصل مشکلات نظام بانکی نیز وجود نداشته است که در قالب آن برای این دشواری اجتناب‌ناپذیر نیز چاره‌اندیشی شود. لذا، نمی‌توان از تحولات ماه‌های اخیر نتیجه گرفت که نرخ سود نباید کاسته می‌شد زیرا وجود آن نرخ‌های سود بالا نشانه بیماری نظام بانکی بود و کاهش آن اجتناب‌ناپذیر بود، اما آنچه در عمل رخ داد صرفا کاهش شبه‌دستوری نرخ سود بود و اقدامات مکمل آن و از جمله حل بحران نظام بانکی صورت نگرفته است.

دکتر تیمور رحمانی
عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران

   
  

اضافه نمودن به: Share/Save/Bookmark

نظر شما:
نام:
پست الکترونیکی:
آدرس وب:
نظر
 
  کد امنیتی:
 
   پربیننده ها  
  قیمت طلا و سکه در دوم اسفند ۹۷ + جدول
  نحوه باز پرداخت پول مازاد دریافتی از مشتریان ایران خودرو اعلام شد
  کاهش بهای طلا در بازار جهانی
  قیمت جهانی طلا امروز اندکی افزایش داشت
  خودروی لادای روسیه به ایران می آید+ عکس
  استقلال-ذوب‌آهن؛ یکشنبه در آزادی
  چرا پیش فروش خودروسازان باعث کاهش قیمت نشد؟
  افزایش معاملات در بازار دلار
  صرافان قیمت‌های پرت می‌دهند؛ خرید و فروشی در کار نیست
  اسامی بازیکنان تیم فوتبال پرسپولیس برای دیدار با نفت اعلام شد
  سکته بازار خودرو در فصل داغ خرید و فروش
  قیمت برخی خودروهای وارداتی در بازار
  پرسپولیس بدون مدافعان وسط مقابل نفت مسجد سلیمان
  چرا دلار گران شد؟
  حاکمیت جو پایدار در کشور تا سه روز آینده
  طلا فضای بیشتری برای افزایش پیدا می‌کند
  بیگ‌بنگ بازار خودرو
  بازیکن خارجی پرسپولیس فعلا گیج است
  گفت‌وگوهای محرمانه برخی اعضای دولت ترامپ با اروپایی‌ها برای حفظ برجام
  جوی نسبتا پایدار در اغلب مناطق کشور
  ترانزیت سوخت از اقلیم کردستان عراق به ایران آزاد شد
  نتایج کامل دیدارهای دور رفت مرحله یک هشتم نهایی لیگ قهرمانان اروپا
  کاهش ۲۵ درصدی قیمت مسکن با اصلاح قانون ساخت و ساز
  مجوز مجلس به دولت برای واگذاری زمین های مسکن مهر
  دادگاه 3 پزشک و 3 پرستار پرونده مرگ «الینا فروتن» را مقصر شناخت
  روایت «بندر بن سلطان» از موضع ایران در جنگ کویت
  افزایش دو برابری سرطان طی ۱۰ سال آینده در ایران
  خرید گلیم چقدر هزینه دارد؟
  ارتش پاکستان: حاضریم در مرز ایران حصارکشی کنیم
  صعود بورس‌های جهانی به قله چهار ماهه
 
 
 
© اکوفارس 1390
info@ecofars.com
پشتیبانی توسط: خبرافزار