آرشیو   |  تماس با ما   |  جستجوی پیشرفته    RSS   |  نسخه موبایل   |  نسخه تلکس  
 خانه    بانک و بیمه    نفت و انرژی    اقتصاد کلان    صمت    بورس    درباره ما    ارسال خبر و یادداشت    گیشه مطبوعات  
چهارشنبه، 2 خرداد 1397 - 19:27   
  تازه ها:  
   آخرین مطالب  
  دلار 4200 تومانی صرف واردات کالاهای لاکچری شد
  اوپک برای جبران کاهش تولید نفت ایران آماده شد
  سوئیفت مسئله است؟
  جنگ آمریکا با چین متوقف می‎شود؟
  گزارش عملکرد ۴ ماهه ۳ بانک در طرحهای اشتغالزایی
  قیمت نفت ایران رکورد ۳ساله را شکست
  فعالیت شرکت‌های متوسط اروپا در ایران در دوره برجامِ بدون آمریکا
  اتاق بازرگانی به جوانان میدان نمی‌دهد
  وقتی ۱۵۰ هزار تن قارچ خوراکی داریم چرا مردم قارچ مسموم خود رو می‎خورند؟
  جزئیات طرح صدور شناسه کالا برای انواع خودرو/۶۲۸ شناسه در ۱ ماه صادر شد
  چند درصد ایرانی‎ها کالای ایرانی می‎خرند؟
  چطور محموله قاچاق ۱۲۰۰ کیلومتر تا بازار تهران را طی کرده و کسی جلویش را نگرفت؟
  جنگ اقتصادی دشمن را جدی بگیریم
  آمار قاچاق از مبادی رسمی و مناطق آزاد صفر است
  شاخص بورس ۲۱۵ واحد رشد کرد
  بارش ۱۵۹ میلیمتری در ایران+جدول
  جزئیات گسل‎های پرخطر منطقه ۲ تهران + نقشه
  نوبخت: سال ۹۶ فقط ۷ هزار بیکار جدید داشتیم
  مشکل دریانوردان ایرانی گرفتار در آبهای امارات حل شد
  صادرات اسب اصیل ممنوع شد+ اسناد
  انتقاد ربیعی از اشتغالزایی با پول‎پاشی
  کدام کالاها یک هفته ای گران شدند؟
  مدیر او.ام‎.وی اتریش: به فعالیت در ایران ادامه می‎دهیم
  بازار ارز کشور تا دو ماه آینده از ثبات بیشتری برخوردار می‌شود
  صادرات دام زنده ممنوع شد
  سازمان اداری و استخدامی کشور: روش استخدامی دولت تغییر نکرده است
  خبری بد برای استقلال/ باشگاه سایپا: صیادمنش بازیکن ماست!
  خودروهای وارداتی بنزینی و هیبریدی چقدر باید عوارض بدهند+سند
  تصاویر/ دستگیری زوج بی‌فرزندی که کودک یک و نیم ساله را دزدیدند
  «ماه عسل» شنبه پخش نمی‌شود
- اندازه متن: + -  کد خبر: 158334صفحه نخست » بانک و بیمهسه شنبه، 24 بهمن 1396 - 16:30
پیامدهای ارزی کاهش نرخ سود بانکی
اکوفارس: در ماه‌های اخیر، نرخ ارز طی چند مرحله افزایش قابل توجهی را تجربه کرده است و با وجود تلاش قابل توجه بانک مرکزی و وعده‌های زیاد برای کنترل و در مواردی کاهش نرخ ارز این فشار برای افزایش نرخ ارز همچنان پابرجا است. در این خصوص چند پرسش مطرح است.
  

در ماه‌های اخیر، نرخ ارز طی چند مرحله افزایش قابل توجهی را تجربه کرده است و با وجود تلاش قابل توجه بانک مرکزی و وعده‌های زیاد برای کنترل و در مواردی کاهش نرخ ارز این فشار برای افزایش نرخ ارز همچنان پابرجا است. در این خصوص چند پرسش مطرح است.

آیا افزایش نرخ ارز به‌ویژه برای سیاست‌گذاران قابل پیش‌بینی بود؟
آیا افزایش نرخ ارز از منظر اقتصاد کلان و آثار توزیعی زیانبار است؟
آیا افزایش نرخ ارز ضروری و مبتنی بر عوامل بنیادی و اجتناب‌ناپذیر است؟
آیا سیاست‌های پولی و نظارتی پولی و از جمله کاهش شبه‌دستوری نرخ سود علت افزایش نرخ ارز بوده است؟

گرچه هدف نوشتار کنونی بیشتر متمرکز بر سوال آخر است، اما خالی از فایده نیست که مختصر پاسخی به سه پرسش اول نیز داده شود.
بدون تردید برای دانش‌آموخته‌های اقتصاد از حدود یک سال پیش به خوبی قابل پیش‌بینی بود که نرخ ارز قابلیت تداوم ندارد و ثابت نگه داشتن آن فقط برای مدتی امکان‌پذیر است. دلیل اصلی این موضوع آن بود که نرخ ارز تا همین چند ماه قبل نیز به حداکثر قبلی خود در سال ۱۳۹۲ نرسیده بود،‌در حالی که در همین مدت قیمت‌ها حدود ۱۰۰ درصد افزایش یافته بود. همچنین، رشد شدید نقدینگی در طول سال‌های گذشته، افزایشی نهفته در قیمت‌ها و نرخ ارز را ایجاد کرده بود که تنها کافی بود کاهش درآمدهای نفتی و کاهش توان مداخله بانک مرکزی رخ دهد تا این افزایش نهفته نرخ ارز در عمل نیز محقق شود. بنابر این آنچه رخ داده است بسیار قابل پیش‌بینی بوده و مدت‌ها است که از سوی نگارنده به آن اشاره شده است.

در پاسخ به سوال دوم نیز بدون تردید از نظر هر اقتصادخوانده‌ای افزایش‌های جهش‌وار و همراه با بی‌ثباتی نرخ ارز هم از منظر اقتصاد کلان و هم از نظر آثار توزیعی زیانبار است. از منظر اقتصاد کلان افزایش نرخ ارز و بی‌ثباتی حاصله اولا همانند هر نوع بی‌ثباتی اقتصاد کلان مضر برای سرمایه‌گذاری و لذا رشد بلندمدت اقتصادی است و ثانیا به دلیل اینکه اقتصاد ایران به شدت به مواد اولیه و واسط وارداتی متکی است، اثر منفی بر تولید و اثر مثبت بر قیمت‌ها داشته و از آن طریق به شوک قیمتی و تشدید تورم، که اقتصاد ایران این همه هزینه برای کنترل آن متحمل شده است، می‌انجامد. از منظر آثار توزیعی نیز اولا از طریق فشار بر قیمت برخی اقلام اساسی که در سبد دهک‌های پایین درآمدی سهم قابل توجه دارند، به این اقشار آسیب می‌رساند و ثانیا از طریق عایدی یا سود سرمایه‌ای که نصیب دارندگان ارز می‌کند که قاعدتا از دهک‌های پایین درآمدی نیستند، به تشدید نابرابری توزیع درآمد دامن می‌زند.

در پاسخ به سوال سوم که آیا افزایش نرخ ارز اجتناب‌ناپذیر و ضروری است، لازم است اشاره شود که افزایش نرخ ارز در ماه‌های اخیر به هیچ وجه ماهیت حبابی نداشته و   مبتنی بر عوامل بنیادی است. در آن صورت، هرگونه جلوگیری از افزایش نرخ ارز و تثبیت آن اشتباه بوده و فقط افزایش را به تاخیر می‌اندازد و با جهش‌های شدید صرفا زمینه بی‌ثباتی و سلب توان برنامه‌ریزی فعالیت‌های تولیدی را فراهم می‌کند. بسیار پسندیده است که نرخ ارز در اقتصاد بر اساس عرضه و تقاضا و مکانیزم بازار ثابت باشد و در واقع دنیای آرمانی اقتصاددانان آن است که در نظام بازار عرضه و تقاضای ارز، این نرخ نسبتا با ثبات بماند تا صادرکنندگان، واردکنندگان و صاحبان منابع مالی بدون نگرانی از تغییرات نرخ ارز به داد و ستد کالاها و خدمات و همچنین دارایی‌ها بپردازند. اما اگر به هر دلیلی عوامل بنیادی(مانند رشد‌های بالای نقدینگی) افزایش نرخ ارز را اجتناب‌ناپذیر کردند، تلاش برای ثابت نگه داشتن آن صرفا یارانه دادن به خارجی‌ها و فراهم ساختن زمینه جهش‌های نرخ ارز است.

حال به پرسش چهارم می‌پردازیم. بسیاری را عقیده بر آن است که کاهش شبه‌دستوری نرخ سود از سوی بانک مرکزی عامل مهمی ورای افزایش نرخ ارز در ماه‌های اخیر بوده است. آشکار است که این موضوع استدلال درستی است، چرا که کاهش نرخ سود و جذابیت سپرده‌های غیر دیداری بانک‌ها و موسسات اعتباری سبب سیال شدن نقدینگی و افزایش تقاضای دارایی‌ها و کالاها و افزایش قیمت آنها خواهد شد.

نظر به اینکه ارز از نقدشوندگی بالایی برخوردار است و نرخ ارز کمتر از حد واقعی آن نگه داشته شده بود و در ضمن شرایط ارزی کشور امکان مداخله نامحدود از بانک مرکزی را سلب کرده است، افزایش نرخ ارز پیامد طبیعی کاهش نرخ سود بوده است. تحولات اخیر در بخش مسکن و سهام نیز موید این موضوع است و افزایش نرخ تورم و خارج شدن بسیار محتمل آن از تک‌رقمی نیز در همین راستا قرار دارد. اما اگر افزایش نرخ ارز را نتیجه کاهش شبه‌دستوری نرخ ارز بدانیم آنگاه ممکن است این نتیجه طبیعی نیز حاصل شود که نباید نرخ سود کاهش یابد. این در حالی است که افزایش نرخ سود در سال‌های گذشته نتیجه تصور اشتباه سالم‌سازی رشد نقدینگی متکی به افزایش ضریب فزاینده نقدینگی از سوی سیاست‌گذار بوده است که تداوم این بالا بودن نرخ سود نیز اقتصاد را به سمت بحران شدید سوق می‌داد.

نرخ‌های سود حقیقی بسیار بالا و بی‌سابقه و در ضمن فراگیر(به گونه‌ای که همه نرخ‌های سود و از جمله نرخ اوراق بدهی کوتاه‌مدت دولت بالا بوده‌اند و نه صرفا پاره‌ای از نرخ سودها) در سال‌های گذشته صرفا انعکاس وضعیت وخیم ترازنامه بانک‌ها و نیاز به رقابت برای جذب سپرده‌گذار به این امید بوده است که افزایش هزینه ورشکستگی آنها سیاست‌گذار را ناچار خواهد کرد به حمایت از آنها برخیزد و عملا هزینه‌های نرخ سود بالای متحمل شده توسط آنها را نهایتا سیاست‌گذار و به عبارتی ملت متحمل شوند. در آن صورت، می‌توان گفت نطفه افزایش‌های جهش‌وار قیمت دارایی‌ها و از جمله نرخ ارز همان زمانی شکل گرفت که سیاست‌گذار تصور می‌کرد چون افزایش نقدینگی از محل ضریب فزاینده(افزایش رقابت بانک‌ها برای جذب سپرده) رخ می‌دهد سالم‌سازی رشد نقدینگی رخ می‌دهد و به‌ویژه اینکه چون نرخ تورم هم در حال کاهش بود نگرانی از این بابت را بی‌مورد می‌دانست.

آشکار است که چون آن رشد‌های بالای نقدینگی رخ داده است و چون تداوم نرخ سود بالا برای اقتصاد زیانبار است چاره‌ای جز کاهش نرخ سود وجود نداشته است و افزایش نرخ ارز و بقیه قیمت‌ها نیز هزینه‌ای است که به دلیل آن تصورات اشتباه اقتصاد ایران متحمل آن می‌شود. علاوه بر آن، اقدام جدی برای حل و فصل مشکلات نظام بانکی نیز وجود نداشته است که در قالب آن برای این دشواری اجتناب‌ناپذیر نیز چاره‌اندیشی شود. لذا، نمی‌توان از تحولات ماه‌های اخیر نتیجه گرفت که نرخ سود نباید کاسته می‌شد زیرا وجود آن نرخ‌های سود بالا نشانه بیماری نظام بانکی بود و کاهش آن اجتناب‌ناپذیر بود، اما آنچه در عمل رخ داد صرفا کاهش شبه‌دستوری نرخ سود بود و اقدامات مکمل آن و از جمله حل بحران نظام بانکی صورت نگرفته است.

دکتر تیمور رحمانی
عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران

   
  

اضافه نمودن به: Share/Save/Bookmark

نظر شما:
نام:
پست الکترونیکی:
آدرس وب:
نظر
 
  کد امنیتی:
 
   پربیننده ها  
  مدافع پارس جنوبی به پرسپولیس می‌رود
  تیام با رقم دریافتی عجیب از استقلال جدا شد
  پیشنهاد لایحه ۲فوریتی افزایش حقوق کارمندان و کارگران با گرانی نفت و دلار
  نکته مبهم لیست استقلال
  آخرین شایعات نقل و انتقالات فوتبال اروپا
  مهاجم استقلال 200 هزار دلار بدهد، آزاد است!
  تبریک کنایه آمیز برانکو به تیم ملی فوتبال ایران+عکس
  فرجام پرسپولیس و مسلمان مشخص شد: جدایی!
  پرسپولیس آن‌قدر بدبخت نشده که التماس کند
  دولت ارز 4200 تومانی هم به ما بدهد، قیمت را پایین نمی آوریم!
  اعتصاب راننده کامیون‌ها در سکوت خبری + تصاویر
  افزایش نرخ سوخت همزمان با کاهش قیمت خودرو
  اسماعیل احمد: قهرمانی در لیگ قهرمانان رویای ماست!
  تیم منتخب لالیگا از نگاه هواسکورد +عکس
  لالیگا در قبضه مسی +عکس
  شیری با پرسپولیس ۲ ساله امضا کرد
  کری خوانی رونالدو برای لیورپول در آستانه فینال لیگ قهرمانان اروپا
  پرسپولیس چه ترفندی برای جذب بازیکن می‌زند؟
  اختلاف سعید آذری و امیر قلعه‌نویی به خاطر یک پست!
  شیوا: قیمت‎های جدید خودرو تا ۱۵ خرداد اعلام می‌شود
  جایزه‌ای که مسی از ژاوی دریافت کرد +عکس
  پمپئو: کشوری همچون ایران را تحمل نمی کنیم
  آغاز فروش ویژه محصولات ایران خودرو در خرداد + جزئیات
  چه کسی از محل زندگی این زن خبر دارد؟ +عکس
  کی‌روش: خودم هم به لیست انتقاد دارم!
  تنها راه شکست بیرانوند در جام جهانی ۲۰۱۸
  خودروهای داخلی که در بازار ارزان شد+ جدول قیمت
  تولید ۲ وانت متوقف شد
  فوق ستاره‌هایی که از فینال جام جهانی بازماندند
  تصاویر/ روزنامه‌های ورزشی چهارشنبه 2 خرداد 97
 
 
 
© اکوفارس 1390
info@ecofars.com
پشتیبانی توسط: خبرافزار