آرشیو   |  تماس با ما   |  جستجوی پیشرفته    RSS   |  نسخه موبایل   |  نسخه تلکس  
 خانه    بانک و بیمه    نفت و انرژی    اقتصاد کلان    صمت    بورس    درباره ما    ارسال خبر و یادداشت    گیشه مطبوعات  
دوشنبه، 28 آبان 1397 - 13:36   
  تازه ها:  
   آخرین مطالب  
  تصمیمی درباره قیمت خودرو گرفته نشده است
  دیابت در بانوان شایع‌تر است
  مدیران بازنشسته‌ا‌ی که هنوز مسند ریاست را رها نکرد‌ه‌اند+جدول
  اطلاعیه پلیس درباره برخورد با گروه موسیقی خیابانی در رشت
  هاتگرام و طلاگرام از تلگرام جدا شدند
  خودداری موگرینی از پاسخ به زمانبندی راه اندازی سازو کار مالی ویژه
  آمریکایی ها حضور معناداری در خلیج فارس ندارند
  فیفا ۶ امتیاز از استقلال خوزستان کسر کرد
  مسیر شمشک-دیزین امسال هم مسدود می‌ماند
  وعده محمد بنا برای دور جدید سرمربی‌گری‌اش در کشتی
  تأثیر ضدحساسیت مکیدن پستانک نوزاد توسط مادر
  سامانه بارشی جدید امشب وارد ایران می‌شود
  شادی صهیونیست‌ها از کشتن یک نوجوان+عکس
  کودکان در کابُل به ردیاب مجهز می‌شوند
  ویژگی‌های سامانه «سرباز ماهر»
  بورس- عرضه و تقاضا - ۱۳۹۷/۰۸/۲۸
  بورس - آمار روزانه - ۱۳۹۷/۰۸/۲۸
  بورس - معرفی بنیادی سهام - ۱۳۹۷/۰۸/۲۸
  اولین‌های بورس - ۱۳۹۷/۰۸/۲۸
  وضع مالیه ایران، در آستانه صدارت امیرکبیر
  شمس لنگرودی: شاعران برخلاف سیاستمداران به جهان معنا می‌دهند
  عزل امیرکبیر
  انتقاد دژاکام به ادعای کمک‌های مالی ارشاد به هنرمندان
  تورم تولیدکننده ۳۰.۱ درصد شد/ بیشترین رشد قیمت در بخش صنعت
  کشف مجسمه‌های برنزی به جا مانده از میکل‌آنژ
  اگر می دانستیم شب شهادت است به خیابان نمی رفتیم
  ابعاد حقوقی ماجرای رشت
  فایل‌های صوتی قتل «خاشقچی» به‌زودی رسانه‌ای می‌شود
  احتمال حضور سلمان‌خان در ایران
  نیمی از مردم بسته حمایتی می‌گیرند
- اندازه متن: + -  کد خبر: 158334صفحه نخست » بانک و بیمهسه شنبه، 24 بهمن 1396 - 15:30
پیامدهای ارزی کاهش نرخ سود بانکی
اکوفارس: در ماه‌های اخیر، نرخ ارز طی چند مرحله افزایش قابل توجهی را تجربه کرده است و با وجود تلاش قابل توجه بانک مرکزی و وعده‌های زیاد برای کنترل و در مواردی کاهش نرخ ارز این فشار برای افزایش نرخ ارز همچنان پابرجا است. در این خصوص چند پرسش مطرح است.
  

در ماه‌های اخیر، نرخ ارز طی چند مرحله افزایش قابل توجهی را تجربه کرده است و با وجود تلاش قابل توجه بانک مرکزی و وعده‌های زیاد برای کنترل و در مواردی کاهش نرخ ارز این فشار برای افزایش نرخ ارز همچنان پابرجا است. در این خصوص چند پرسش مطرح است.

آیا افزایش نرخ ارز به‌ویژه برای سیاست‌گذاران قابل پیش‌بینی بود؟
آیا افزایش نرخ ارز از منظر اقتصاد کلان و آثار توزیعی زیانبار است؟
آیا افزایش نرخ ارز ضروری و مبتنی بر عوامل بنیادی و اجتناب‌ناپذیر است؟
آیا سیاست‌های پولی و نظارتی پولی و از جمله کاهش شبه‌دستوری نرخ سود علت افزایش نرخ ارز بوده است؟

گرچه هدف نوشتار کنونی بیشتر متمرکز بر سوال آخر است، اما خالی از فایده نیست که مختصر پاسخی به سه پرسش اول نیز داده شود.
بدون تردید برای دانش‌آموخته‌های اقتصاد از حدود یک سال پیش به خوبی قابل پیش‌بینی بود که نرخ ارز قابلیت تداوم ندارد و ثابت نگه داشتن آن فقط برای مدتی امکان‌پذیر است. دلیل اصلی این موضوع آن بود که نرخ ارز تا همین چند ماه قبل نیز به حداکثر قبلی خود در سال ۱۳۹۲ نرسیده بود،‌در حالی که در همین مدت قیمت‌ها حدود ۱۰۰ درصد افزایش یافته بود. همچنین، رشد شدید نقدینگی در طول سال‌های گذشته، افزایشی نهفته در قیمت‌ها و نرخ ارز را ایجاد کرده بود که تنها کافی بود کاهش درآمدهای نفتی و کاهش توان مداخله بانک مرکزی رخ دهد تا این افزایش نهفته نرخ ارز در عمل نیز محقق شود. بنابر این آنچه رخ داده است بسیار قابل پیش‌بینی بوده و مدت‌ها است که از سوی نگارنده به آن اشاره شده است.

در پاسخ به سوال دوم نیز بدون تردید از نظر هر اقتصادخوانده‌ای افزایش‌های جهش‌وار و همراه با بی‌ثباتی نرخ ارز هم از منظر اقتصاد کلان و هم از نظر آثار توزیعی زیانبار است. از منظر اقتصاد کلان افزایش نرخ ارز و بی‌ثباتی حاصله اولا همانند هر نوع بی‌ثباتی اقتصاد کلان مضر برای سرمایه‌گذاری و لذا رشد بلندمدت اقتصادی است و ثانیا به دلیل اینکه اقتصاد ایران به شدت به مواد اولیه و واسط وارداتی متکی است، اثر منفی بر تولید و اثر مثبت بر قیمت‌ها داشته و از آن طریق به شوک قیمتی و تشدید تورم، که اقتصاد ایران این همه هزینه برای کنترل آن متحمل شده است، می‌انجامد. از منظر آثار توزیعی نیز اولا از طریق فشار بر قیمت برخی اقلام اساسی که در سبد دهک‌های پایین درآمدی سهم قابل توجه دارند، به این اقشار آسیب می‌رساند و ثانیا از طریق عایدی یا سود سرمایه‌ای که نصیب دارندگان ارز می‌کند که قاعدتا از دهک‌های پایین درآمدی نیستند، به تشدید نابرابری توزیع درآمد دامن می‌زند.

در پاسخ به سوال سوم که آیا افزایش نرخ ارز اجتناب‌ناپذیر و ضروری است، لازم است اشاره شود که افزایش نرخ ارز در ماه‌های اخیر به هیچ وجه ماهیت حبابی نداشته و   مبتنی بر عوامل بنیادی است. در آن صورت، هرگونه جلوگیری از افزایش نرخ ارز و تثبیت آن اشتباه بوده و فقط افزایش را به تاخیر می‌اندازد و با جهش‌های شدید صرفا زمینه بی‌ثباتی و سلب توان برنامه‌ریزی فعالیت‌های تولیدی را فراهم می‌کند. بسیار پسندیده است که نرخ ارز در اقتصاد بر اساس عرضه و تقاضا و مکانیزم بازار ثابت باشد و در واقع دنیای آرمانی اقتصاددانان آن است که در نظام بازار عرضه و تقاضای ارز، این نرخ نسبتا با ثبات بماند تا صادرکنندگان، واردکنندگان و صاحبان منابع مالی بدون نگرانی از تغییرات نرخ ارز به داد و ستد کالاها و خدمات و همچنین دارایی‌ها بپردازند. اما اگر به هر دلیلی عوامل بنیادی(مانند رشد‌های بالای نقدینگی) افزایش نرخ ارز را اجتناب‌ناپذیر کردند، تلاش برای ثابت نگه داشتن آن صرفا یارانه دادن به خارجی‌ها و فراهم ساختن زمینه جهش‌های نرخ ارز است.

حال به پرسش چهارم می‌پردازیم. بسیاری را عقیده بر آن است که کاهش شبه‌دستوری نرخ سود از سوی بانک مرکزی عامل مهمی ورای افزایش نرخ ارز در ماه‌های اخیر بوده است. آشکار است که این موضوع استدلال درستی است، چرا که کاهش نرخ سود و جذابیت سپرده‌های غیر دیداری بانک‌ها و موسسات اعتباری سبب سیال شدن نقدینگی و افزایش تقاضای دارایی‌ها و کالاها و افزایش قیمت آنها خواهد شد.

نظر به اینکه ارز از نقدشوندگی بالایی برخوردار است و نرخ ارز کمتر از حد واقعی آن نگه داشته شده بود و در ضمن شرایط ارزی کشور امکان مداخله نامحدود از بانک مرکزی را سلب کرده است، افزایش نرخ ارز پیامد طبیعی کاهش نرخ سود بوده است. تحولات اخیر در بخش مسکن و سهام نیز موید این موضوع است و افزایش نرخ تورم و خارج شدن بسیار محتمل آن از تک‌رقمی نیز در همین راستا قرار دارد. اما اگر افزایش نرخ ارز را نتیجه کاهش شبه‌دستوری نرخ ارز بدانیم آنگاه ممکن است این نتیجه طبیعی نیز حاصل شود که نباید نرخ سود کاهش یابد. این در حالی است که افزایش نرخ سود در سال‌های گذشته نتیجه تصور اشتباه سالم‌سازی رشد نقدینگی متکی به افزایش ضریب فزاینده نقدینگی از سوی سیاست‌گذار بوده است که تداوم این بالا بودن نرخ سود نیز اقتصاد را به سمت بحران شدید سوق می‌داد.

نرخ‌های سود حقیقی بسیار بالا و بی‌سابقه و در ضمن فراگیر(به گونه‌ای که همه نرخ‌های سود و از جمله نرخ اوراق بدهی کوتاه‌مدت دولت بالا بوده‌اند و نه صرفا پاره‌ای از نرخ سودها) در سال‌های گذشته صرفا انعکاس وضعیت وخیم ترازنامه بانک‌ها و نیاز به رقابت برای جذب سپرده‌گذار به این امید بوده است که افزایش هزینه ورشکستگی آنها سیاست‌گذار را ناچار خواهد کرد به حمایت از آنها برخیزد و عملا هزینه‌های نرخ سود بالای متحمل شده توسط آنها را نهایتا سیاست‌گذار و به عبارتی ملت متحمل شوند. در آن صورت، می‌توان گفت نطفه افزایش‌های جهش‌وار قیمت دارایی‌ها و از جمله نرخ ارز همان زمانی شکل گرفت که سیاست‌گذار تصور می‌کرد چون افزایش نقدینگی از محل ضریب فزاینده(افزایش رقابت بانک‌ها برای جذب سپرده) رخ می‌دهد سالم‌سازی رشد نقدینگی رخ می‌دهد و به‌ویژه اینکه چون نرخ تورم هم در حال کاهش بود نگرانی از این بابت را بی‌مورد می‌دانست.

آشکار است که چون آن رشد‌های بالای نقدینگی رخ داده است و چون تداوم نرخ سود بالا برای اقتصاد زیانبار است چاره‌ای جز کاهش نرخ سود وجود نداشته است و افزایش نرخ ارز و بقیه قیمت‌ها نیز هزینه‌ای است که به دلیل آن تصورات اشتباه اقتصاد ایران متحمل آن می‌شود. علاوه بر آن، اقدام جدی برای حل و فصل مشکلات نظام بانکی نیز وجود نداشته است که در قالب آن برای این دشواری اجتناب‌ناپذیر نیز چاره‌اندیشی شود. لذا، نمی‌توان از تحولات ماه‌های اخیر نتیجه گرفت که نرخ سود نباید کاسته می‌شد زیرا وجود آن نرخ‌های سود بالا نشانه بیماری نظام بانکی بود و کاهش آن اجتناب‌ناپذیر بود، اما آنچه در عمل رخ داد صرفا کاهش شبه‌دستوری نرخ سود بود و اقدامات مکمل آن و از جمله حل بحران نظام بانکی صورت نگرفته است.

دکتر تیمور رحمانی
عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران

   
  

اضافه نمودن به: Share/Save/Bookmark

نظر شما:
نام:
پست الکترونیکی:
آدرس وب:
نظر
 
  کد امنیتی:
 
   پربیننده ها  
  وزارت صنعت تصویب کرد: قیمت خودرو 5 درصد کمتر از حاشیه بازار شود
  تعیین قیمت خودرو‌ها در انتظار تایید وزیر صنعت
  روند کاهش قیمت طلا و سکه ادامه‌دار شد
  افزایش امروز قیمت طلا ناشی از افزایش جهانی بود
  حمایت عجیب فرهاد مجیدی از قاتل استقلال! + عکس
  ادامه روند کاهش قیمت ارز/ دلار وارد کانال ۱۱هزار تومانی شد
  آخرین وضعیت قیمت سکه و ارز در بازار امروز + جدول
  توافق پرسپولیس با چند بازیکن جدید
  آخرین قیمت روز خودرو‌های داخلی ۲۶/آبان/۹۷
  نقل و انتقالات زمستانی محل اختلاف شفر و هیات مدیره استقلال
  وقتی شفر انرژی اش را آزاد کرد/ تاثیر ساناک در استقلال چقدر بود؟
  قیمت دلار در صرافی ملی امروز ۹۷/۰۸/۲۶
  قیمت خودرو امشب تعیین می‌شود/ سازمان حمایت جایگزین شورای رقابت شد
  علت نوسانات غیرمنتظره در بورس چیست؟
  نرخ طلا و سکه در ۲۷ آبان ماه + جدول
  قطعه‌سازان برای افزایش قیمت دست به دامان روحانی شدند
  قیمت عمده محصولات ایران خودرو ثابت ماند
  ورود سامانه بارشی جدید به کشور از سه‌شنبه
  رگبار، رعد و برق و امواج‌ ۲متری در انتظار خلیج فارس
  فاز متفاوت بازارهای داخلی
  درخواست آزادسازی قیمت خودرو از وزیر صنعت
  پیروزی شاگردان قلعه نویی مقابل سپاهان نوین
  تصاویر جدید از قطعه قطعه کردن جمال خاشقجی (+16)
  افزایش قیمت نفت و کاهش بهای طلا در بازارهای جهانی
  ریزش یک‌دست در بورس تهران
  شرایط جدید واردات خودروی بالای ۲۵۰۰ سی‌سی اعلام شد
  سردردهای شدید ساکنان ساختمان، راز مرگ مرد جوان را فاش کرد
  رای انضباطی دیدار پرسپولیس و سایپا صادر شده است
  ماجرای تلخ خودکشی یک دانش آموز در مدرسه
  شرایط واردات خودرو توسط دیپلمات‌های خارجی اعلام شد
 
 
 
© اکوفارس 1390
info@ecofars.com
پشتیبانی توسط: خبرافزار