آرشیو   |  تماس با ما   |  جستجوی پیشرفته    RSS   |  نسخه موبایل   |  نسخه تلکس  
 خانه    بانک و بیمه    نفت و انرژی    اقتصاد کلان    صمت    بورس    درباره ما    ارسال خبر و یادداشت    گیشه مطبوعات  
چهارشنبه، 2 اسفند 1396 - 07:03   
  تازه ها:  
   آخرین مطالب  
  عرضه تخم‌مرغ شانه‌ای 12 هزار و 600 تومان
  قیمت طلا 6.5 دلار کاهش یافت
  نرخ تورم در بهمن ماه به 8.3 درصد رسید
  مراسم عزاداری شام شهادت حضرت فاطمه زهرا (س) برگزار شد
  افزایش قیمت آب و برق در سال آینده فقط مشمول پرمصرف‌ها می‌شود
  تصادف سنگین پژو 2008 (عکس)
  تیبا‌ GTR هم آمد‍ (عکس)
  نامه استیضاح آخوندی به هیأت رئیسه مجلس تقدیم شد (+ متن نامه)
  ۲مقنی در قنات رودبار مدفون هستند (+عکس)
  ظریف در اندیشکده والدای مسکو (عکس)
  ترندهای سوشیال مارکتینگ در سال 2018
  پل خشتی تجن گوکه (عکس)
  حضور فرزند مقام معظم رهبری در مجلس ختم فرزند احمد توکلی (عکس)
  نمایشگاه گل و گیاه در استان قزوین (عکس)
  بازار سنتی شهر پیونگ چانگ (عکس)
  دیدار ظریف با لاوروف در مسکو (عکس)
  پیش فروش ساندرو استپ وی با شرایط جدید از چهارشنبه (+عکس)
  عزاداری شب شهادت فاطمه زهرا با حضور مقام معظم رهبری (عکس)
  فناوری "خروج امن" درسانتافه 2019 (+عکس)
  مراسم ختم فرزند احمد توکلی (عکس)
  تخریب سنگ قبر ابراهیم یزدی/ نصب سنگ قبر جدید (+عکس)
  نخستین تصویر واضح از لاشه هواپیما "تهران ـ یاسوج" (+عکس)
  سکه ارزان شد (+جدول)
  اطلاعیه ایساکو درباره ناآرامی های خیابان پاسداران
  وزیر خارجه فرانسه هم به تهران می‌آید
  مرگ 244 نظامی وابسته به ترکیه در عملیات عفرین
  45 جسد سانحه سقوط هواپیمای «تهران ـ یاسوج» کشف شد
  جشنواره برلین در 2 روز گذشته به روایت تصویر(+عکس)
  تایید تیراندازی در تجمع دراویش در تهران
  روایت سردار کوثری از ناآرامی منطقه پاسداران: 2 بار با دراویش صحبت کردیم اما گوش نکردند
- اندازه متن: + -  کد خبر: 158334صفحه نخست » بانک و بیمهسه شنبه، 24 بهمن 1396 - 15:30
پیامدهای ارزی کاهش نرخ سود بانکی
اکوفارس: در ماه‌های اخیر، نرخ ارز طی چند مرحله افزایش قابل توجهی را تجربه کرده است و با وجود تلاش قابل توجه بانک مرکزی و وعده‌های زیاد برای کنترل و در مواردی کاهش نرخ ارز این فشار برای افزایش نرخ ارز همچنان پابرجا است. در این خصوص چند پرسش مطرح است.
  

در ماه‌های اخیر، نرخ ارز طی چند مرحله افزایش قابل توجهی را تجربه کرده است و با وجود تلاش قابل توجه بانک مرکزی و وعده‌های زیاد برای کنترل و در مواردی کاهش نرخ ارز این فشار برای افزایش نرخ ارز همچنان پابرجا است. در این خصوص چند پرسش مطرح است.

آیا افزایش نرخ ارز به‌ویژه برای سیاست‌گذاران قابل پیش‌بینی بود؟
آیا افزایش نرخ ارز از منظر اقتصاد کلان و آثار توزیعی زیانبار است؟
آیا افزایش نرخ ارز ضروری و مبتنی بر عوامل بنیادی و اجتناب‌ناپذیر است؟
آیا سیاست‌های پولی و نظارتی پولی و از جمله کاهش شبه‌دستوری نرخ سود علت افزایش نرخ ارز بوده است؟

گرچه هدف نوشتار کنونی بیشتر متمرکز بر سوال آخر است، اما خالی از فایده نیست که مختصر پاسخی به سه پرسش اول نیز داده شود.
بدون تردید برای دانش‌آموخته‌های اقتصاد از حدود یک سال پیش به خوبی قابل پیش‌بینی بود که نرخ ارز قابلیت تداوم ندارد و ثابت نگه داشتن آن فقط برای مدتی امکان‌پذیر است. دلیل اصلی این موضوع آن بود که نرخ ارز تا همین چند ماه قبل نیز به حداکثر قبلی خود در سال ۱۳۹۲ نرسیده بود،‌در حالی که در همین مدت قیمت‌ها حدود ۱۰۰ درصد افزایش یافته بود. همچنین، رشد شدید نقدینگی در طول سال‌های گذشته، افزایشی نهفته در قیمت‌ها و نرخ ارز را ایجاد کرده بود که تنها کافی بود کاهش درآمدهای نفتی و کاهش توان مداخله بانک مرکزی رخ دهد تا این افزایش نهفته نرخ ارز در عمل نیز محقق شود. بنابر این آنچه رخ داده است بسیار قابل پیش‌بینی بوده و مدت‌ها است که از سوی نگارنده به آن اشاره شده است.

در پاسخ به سوال دوم نیز بدون تردید از نظر هر اقتصادخوانده‌ای افزایش‌های جهش‌وار و همراه با بی‌ثباتی نرخ ارز هم از منظر اقتصاد کلان و هم از نظر آثار توزیعی زیانبار است. از منظر اقتصاد کلان افزایش نرخ ارز و بی‌ثباتی حاصله اولا همانند هر نوع بی‌ثباتی اقتصاد کلان مضر برای سرمایه‌گذاری و لذا رشد بلندمدت اقتصادی است و ثانیا به دلیل اینکه اقتصاد ایران به شدت به مواد اولیه و واسط وارداتی متکی است، اثر منفی بر تولید و اثر مثبت بر قیمت‌ها داشته و از آن طریق به شوک قیمتی و تشدید تورم، که اقتصاد ایران این همه هزینه برای کنترل آن متحمل شده است، می‌انجامد. از منظر آثار توزیعی نیز اولا از طریق فشار بر قیمت برخی اقلام اساسی که در سبد دهک‌های پایین درآمدی سهم قابل توجه دارند، به این اقشار آسیب می‌رساند و ثانیا از طریق عایدی یا سود سرمایه‌ای که نصیب دارندگان ارز می‌کند که قاعدتا از دهک‌های پایین درآمدی نیستند، به تشدید نابرابری توزیع درآمد دامن می‌زند.

در پاسخ به سوال سوم که آیا افزایش نرخ ارز اجتناب‌ناپذیر و ضروری است، لازم است اشاره شود که افزایش نرخ ارز در ماه‌های اخیر به هیچ وجه ماهیت حبابی نداشته و   مبتنی بر عوامل بنیادی است. در آن صورت، هرگونه جلوگیری از افزایش نرخ ارز و تثبیت آن اشتباه بوده و فقط افزایش را به تاخیر می‌اندازد و با جهش‌های شدید صرفا زمینه بی‌ثباتی و سلب توان برنامه‌ریزی فعالیت‌های تولیدی را فراهم می‌کند. بسیار پسندیده است که نرخ ارز در اقتصاد بر اساس عرضه و تقاضا و مکانیزم بازار ثابت باشد و در واقع دنیای آرمانی اقتصاددانان آن است که در نظام بازار عرضه و تقاضای ارز، این نرخ نسبتا با ثبات بماند تا صادرکنندگان، واردکنندگان و صاحبان منابع مالی بدون نگرانی از تغییرات نرخ ارز به داد و ستد کالاها و خدمات و همچنین دارایی‌ها بپردازند. اما اگر به هر دلیلی عوامل بنیادی(مانند رشد‌های بالای نقدینگی) افزایش نرخ ارز را اجتناب‌ناپذیر کردند، تلاش برای ثابت نگه داشتن آن صرفا یارانه دادن به خارجی‌ها و فراهم ساختن زمینه جهش‌های نرخ ارز است.

حال به پرسش چهارم می‌پردازیم. بسیاری را عقیده بر آن است که کاهش شبه‌دستوری نرخ سود از سوی بانک مرکزی عامل مهمی ورای افزایش نرخ ارز در ماه‌های اخیر بوده است. آشکار است که این موضوع استدلال درستی است، چرا که کاهش نرخ سود و جذابیت سپرده‌های غیر دیداری بانک‌ها و موسسات اعتباری سبب سیال شدن نقدینگی و افزایش تقاضای دارایی‌ها و کالاها و افزایش قیمت آنها خواهد شد.

نظر به اینکه ارز از نقدشوندگی بالایی برخوردار است و نرخ ارز کمتر از حد واقعی آن نگه داشته شده بود و در ضمن شرایط ارزی کشور امکان مداخله نامحدود از بانک مرکزی را سلب کرده است، افزایش نرخ ارز پیامد طبیعی کاهش نرخ سود بوده است. تحولات اخیر در بخش مسکن و سهام نیز موید این موضوع است و افزایش نرخ تورم و خارج شدن بسیار محتمل آن از تک‌رقمی نیز در همین راستا قرار دارد. اما اگر افزایش نرخ ارز را نتیجه کاهش شبه‌دستوری نرخ ارز بدانیم آنگاه ممکن است این نتیجه طبیعی نیز حاصل شود که نباید نرخ سود کاهش یابد. این در حالی است که افزایش نرخ سود در سال‌های گذشته نتیجه تصور اشتباه سالم‌سازی رشد نقدینگی متکی به افزایش ضریب فزاینده نقدینگی از سوی سیاست‌گذار بوده است که تداوم این بالا بودن نرخ سود نیز اقتصاد را به سمت بحران شدید سوق می‌داد.

نرخ‌های سود حقیقی بسیار بالا و بی‌سابقه و در ضمن فراگیر(به گونه‌ای که همه نرخ‌های سود و از جمله نرخ اوراق بدهی کوتاه‌مدت دولت بالا بوده‌اند و نه صرفا پاره‌ای از نرخ سودها) در سال‌های گذشته صرفا انعکاس وضعیت وخیم ترازنامه بانک‌ها و نیاز به رقابت برای جذب سپرده‌گذار به این امید بوده است که افزایش هزینه ورشکستگی آنها سیاست‌گذار را ناچار خواهد کرد به حمایت از آنها برخیزد و عملا هزینه‌های نرخ سود بالای متحمل شده توسط آنها را نهایتا سیاست‌گذار و به عبارتی ملت متحمل شوند. در آن صورت، می‌توان گفت نطفه افزایش‌های جهش‌وار قیمت دارایی‌ها و از جمله نرخ ارز همان زمانی شکل گرفت که سیاست‌گذار تصور می‌کرد چون افزایش نقدینگی از محل ضریب فزاینده(افزایش رقابت بانک‌ها برای جذب سپرده) رخ می‌دهد سالم‌سازی رشد نقدینگی رخ می‌دهد و به‌ویژه اینکه چون نرخ تورم هم در حال کاهش بود نگرانی از این بابت را بی‌مورد می‌دانست.

آشکار است که چون آن رشد‌های بالای نقدینگی رخ داده است و چون تداوم نرخ سود بالا برای اقتصاد زیانبار است چاره‌ای جز کاهش نرخ سود وجود نداشته است و افزایش نرخ ارز و بقیه قیمت‌ها نیز هزینه‌ای است که به دلیل آن تصورات اشتباه اقتصاد ایران متحمل آن می‌شود. علاوه بر آن، اقدام جدی برای حل و فصل مشکلات نظام بانکی نیز وجود نداشته است که در قالب آن برای این دشواری اجتناب‌ناپذیر نیز چاره‌اندیشی شود. لذا، نمی‌توان از تحولات ماه‌های اخیر نتیجه گرفت که نرخ سود نباید کاسته می‌شد زیرا وجود آن نرخ‌های سود بالا نشانه بیماری نظام بانکی بود و کاهش آن اجتناب‌ناپذیر بود، اما آنچه در عمل رخ داد صرفا کاهش شبه‌دستوری نرخ سود بود و اقدامات مکمل آن و از جمله حل بحران نظام بانکی صورت نگرفته است.

دکتر تیمور رحمانی
عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران

   
  

اضافه نمودن به: Share/Save/Bookmark

نظر شما:
نام:
پست الکترونیکی:
آدرس وب:
نظر
 
  کد امنیتی:
 
   پربیننده ها  
  پیشنهاد بازنگری در تعرفه ترجیحی با ترکیه/ ولخرجی واردکنندگان در فضای مجازی برای مقابله با افزایش تعرفه واردات
  استعفا نمی‌دهم؛ برکنارم کنید
  استاد دندانپزشکی که در سانحه هواپیمای آسمان درگذشت +عکس
  ۲ پیشنهاد کارگران برای جبران دستمزد پایین/ دولت وام ارزان ودیعه مسکن بپردازد
  دلالان خیابانی گماشته صرافان غیرمجاز/ ارز مداخله‌ای به جیب دلالان و غیرمجازها رفت
  آخرین عکس دسته‌جمعی پای هواپیمای‌ ATR سانحه‌دیده آسمان
  ورود پسر رونالدو به دنیای مد (+عکس)
  پشت‎پرده «پیش‎نویس» یک مصوبه خودرویی/لقمه چرب دولت برای واردکنندگان خاص
  تشدید اختلاف قیمت کارخانه‌ای و بازار خودروهای داخلی در بازار شب عید/چشم بستن سازمان حمایت بر حاشیه بازار ۶ میلیون تومانی
  برخلاف تعهد صریح در برجام؛ سناتور آمریکایی هم درباره تعامل اقتصادی با ایران هشدار داد
  نخستین تصویر واضح از لاشه هواپیما "تهران ـ یاسوج" (+عکس)
  مخالفت نمایندگان کارگری و کارفرمایی با واریز سهم درمان صندوق تامین اجتماعی به خزانه/ جلسه شورای عالی کار لغو شد
  چراغ سبز به بازار بدهی با افزایش نرخ سود بدون ریسک/ جذابیت پیش فروش سکه درطرح‌های بانک مرکزی
  ابهام در وضعیت مکان‌یاب ATR آسمان/‌ چرا سیستم ELT هواپیما برای یافتن لاشه فعال نمی‌شود؟
  نمایندگان کارگری و کارفرمایی جلسه شورایعالی کار را ترک کردند
  تصمیم بورس تهران برای 4 نماد مشمول ماده 141 قانون تجارت
  مرگ 244 نظامی وابسته به ترکیه در عملیات عفرین
  بازار اوراق مشتقه ارزی لازمه ورود سرمایه‌گذار خارجی به کشور/صکوک ارزی در فراز و فرود تصمیم‌گیری
  اردشیر راد از مسافران پرواز 3704 تهران - یاسوج +عکس
  عرضه تخم‌مرغ شانه‌ای 12 هزار و 600 تومان
  چگونه دلار را قیمت‎گذاری کنیم؟
  اشتغال ۲ میلیون نفر به صورت مستقیم و غیرمستقیم در صنعت فرش/ ایجاد شغل در فرش با ۲۰ میلیون تومان
  تفاوت خیره‌کننده چهره بازیگر زن معروف قبل و بعد از عمل! +عکس
  آغاز واردات ۱۰ میلیون دز واکسن آنفلوآنزای پرندگان/ خبری از گسترش سویه جدید آنفلوآنزا در کشور نیست
  ذبح یک عضو طالبان و یک شهروند افغان به دست داعش (+18) +عکس
  مقایسه پیام‌رسانی بلاک‌چین با سوئیفت/با استفاده از بلاک‌چین اطلاعات بانک‌های ایرانی در اختیار شخص ثالث قرار نمی‌گیرد
  آلمان قول داد هرگز از ربات های قاتل استفاده نکند
  چقدر سکه در روش جدید پیش فروش فروخته شد؟
  سود خودروسازان از افت‌وخیز بازار/کاهش ۱ میلیونی قیمت‌ها+ جدول قیمت خودرو
  کشتی دلار در حال غرق شدن است/ افزایش 11 درصدی کسری بودجه آمریکا
 
 
 
© اکوفارس 1390
info@ecofars.com
پشتیبانی توسط: خبرافزار